Pożary baterii litowo-jonowych (hulajnogi, e-bike, smartfony) – jak i czym je bezpiecznie gasić?

Hulajnogi elektryczne, rowery typu e-bike, laptopy i smartfony to nasza codzienność. Łączy je jedno: zasilanie za pomocą wydajnych baterii litowo-jonowych (Li-Ion). Choć technologia ta zrewolucjonizowała rynek, niesie ze sobą specyficzne zagrożenie. Pożar baterii litowo-jonowej to nie jest zwykły ogień – to gwałtowna reakcja chemiczna, z którą standardowe metody gaśnicze po prostu sobie nie radzą.
Z tego artykułu dowiesz się, dlaczego pożary sprzętu elektronicznego są tak niebezpieczne, jak reagować w sytuacji zagrożenia i przede wszystkim – jakiej gaśnicy użyć, aby skutecznie i bezpiecznie stłumić płomienie.

Zrozumieć wroga: Dlaczego pożar baterii Li-Ion jest tak groźny?

Aby skutecznie walczyć z pożarem, trzeba zrozumieć, jak on powstaje. W przypadku akumulatorów litowo-jonowych najczęściej mamy do czynienia ze zjawiskiem tzw. „Thermal Runaway” (ucieczki termicznej).
Gdy bateria ulega uszkodzeniu (na skutek upadku, wady fabrycznej, przeładowania lub przegrzania), temperatura wewnątrz jednego z ogniw gwałtownie rośnie. Ogniwo zapala się, podgrzewając sąsiednie, co wywołuje reakcję łańcuchową. Skutek?
Błyskawiczny rozwój pożaru: Urządzenie może stanąć w płomieniach w kilka sekund.
Wysoka temperatura: Ogień z baterii Li-Ion potrafi osiągnąć temperaturę ponad 1000°C.
Toksyczne gazy: Paląca się bateria emituje gęsty, wysoce trujący dym zawierający m.in. fluorowodór.
Produkcja własnego tlenu: Bateria w trakcie spalania uwalnia tlen, co oznacza, że ogień sam się podsyca.

Dlaczego zwykła gaśnica proszkowa nie wystarczy?

Większość z nas ma w domu lub w firmie standardową gaśnicę proszkową (typu ABC). O ile świetnie sprawdzi się ona przy gaszeniu drewna, papieru czy płonących kabli, o tyle w przypadku baterii Li-Ion będzie nieskuteczna.
Proszek gaśniczy odcina dostęp tlenu z zewnątrz (co przy gaszeniu baterii nie pomaga, bo produkuje ona własny tlen) i dusi płomienie na zewnątrz urządzenia. Nie ma jednak właściwości chłodzących. Po użyciu gaśnicy proszkowej płomienie znikną na chwilę, ale rozgrzane do czerwoności wnętrze baterii natychmiast wywoła ponowny zapłon.

Czym zatem bezpiecznie gasić hulajnogi i e-bike’i?

Kluczem do powstrzymania pożaru baterii litowo-jonowej jest gwałtowne i długotrwałe schłodzenie ogniw oraz przerwanie reakcji łańcuchowej.
Do tego celu należy używać specjalistycznych gaśnic płynowych do baterii Li-Ion (często oznaczonych specjalnym piktogramem lub niebieską etykietą informacyjną). Środek gaśniczy w nich zawarty to specjalna mieszanka wody i substancji powierzchniowo czynnych (w postaci mgły).

Jak działa taka gaśnica?

Ekstremalnie chłodzi: Mgła wodna natychmiast obniża temperaturę baterii, zatrzymując proces „Thermal Runaway”.
Tworzy film izolacyjny: Substancje chemiczne powlekają ogniwa, blokując dostęp gazów palnych.
Izoluje elektrycznie: Gaśnice te (jeśli posiadają odpowiednie badania) pozwalają na bezpieczne gaszenie urządzeń pod napięciem (zazwyczaj do 1000V) z zachowaniem bezpiecznej odległości.

Krok po kroku: Jak reagować, gdy zapali się bateria?

Odetnij zasilanie: Jeśli urządzenie było podłączone do ładowarki, natychmiast odłącz prąd (np. wyłączając bezpieczniki w mieszkaniu). Nie dotykaj wtyczki!
Użyj odpowiedniej gaśnicy: Sięgnij po dedykowaną gaśnicę płynową do urządzeń Li-Ion. Zachowaj bezpieczną odległość (minimum 1-1,5 metra).
Kieruj strumień na źródło: Aplikuj środek gaśniczy bezpośrednio na obudowę baterii, aby maksymalnie ją schłodzić.
Nie ufaj pozorom: Nawet jeśli ogień zgasł, bateria wciąż może być krytycznie gorąca i zapalić się ponownie. Jeśli to możliwe i bezpieczne (np. po wstępnym ugaszeniu i ubraniu grubych rękawic roboczych), wynieś urządzenie na zewnątrz, na twarde, niepalne podłoże (beton).
Wezwij Straż Pożarną: Pożary baterii są zdradliwe. Nawet jeśli ugasiłeś sprzęt, zadzwoń pod 112. Strażacy dysponują kamerami termowizyjnymi i upewnią się, że zagrożenie minęło.
Prewencja – jak zapobiegać pożarom baterii?
Najlepszy pożar to ten, którego udało się uniknąć. Pamiętaj o kilku złotych zasadach:
Nigdy nie ładuj hulajnogi czy roweru w nocy, gdy śpisz, oraz w drogach ewakuacyjnych (np. na korytarzu blokującym wyjście z mieszkania).
Używaj tylko oryginalnych ładowarek.
Nie ładuj baterii bezpośrednio po powrocie z mrozu (poczekaj, aż ogrzeje się do temperatury pokojowej).
Jeśli zauważysz, że bateria puchnie, wydaje dziwne dźwięki lub nienaturalnie się nagrzewa – natychmiast przestań jej używać!
Nie czekaj na wypadek. Odpowiednie zabezpieczenie to podstawa w każdym nowoczesnym domu i biurze.